ذبيح الله صفا
1244
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
گذرانيد و ازين سلسله معاصر بود با اتابك نصرة الدين احمد بن يوسف شاه ( 965 - 730 ه ) و كتاب تجارب السلف خود را بنام او تأليف كرد . تأليف كتاب بسال 723 - 724 هجرى انجام گرفت و هندو شاه در شرححال انوشروان بن خالد كه در چند سطر پيش ذكر او را آوردهام ، و دربارهء مدرسه و كتابخانهيى كه او در كاشان بنا كرده و تا سال 674 آبادان بوده گويد : « اكنون كه ماه محرّم است سنهء اربع و عشرين و سبعمائه ، شنيدم كه آن مدرسه خراب شد و كتابخانه برافتاد » و چون اشاره به اين سنه تقريبا در اواخر كتاب صورت گرفته و آن هم در آغاز آن سال ، پس معلوم مىشود كه در سال 723 تأليف كتاب آغاز شد ، و در محرم 724 هنوز كار مؤلف ادامه داشت و باحتمال قريب بيقين در همينسال قسمت كمى از كتاب كه باقى مانده بود باتمام رسيد . موضوع كتاب تجارب السّلف تاريخ خلفا و وزراء اسلام است تا انقراض خلافت عباسى ، و هندو شاه آن را با استفادهء مستقيم از الفخرى يعنى « منية الفضلا فى تواريخ الخلفاء و الوزراء » تأليف صفى الدين ابن الطقطقى ترتيب داده با اين تفاوت كه قسمتهايى از آن را حذف كرده و مطالبى از كتب معروف ديگر عربى و فارسى برآن افزوده و بدينترتيب كتاب بسيار سودمندى كه حاوى اطلاعاتى ذيقيمت است بوجود آورده است ، و او خود در مقدمهء كتاب خويش بكليهء اين مطالب بشرح و تفصيل اشاره نموده است . انشاء هندو شاه درين كتاب ، حتى در مواردى كه ترجمه از متن عربيست ، مقرون بسلاست و روانى و سهولت است و خلاف همعصرانش هيچگونه آثار تكلّف در سخن او مشهود نيست . كتاب تجارب السلف را مرحوم عباس اقبال آشتيانى استاد فقيد دانشكدهء ادبيات تهران بسال 1313 با مقدمه طبع كرد . شمس منشى صاحب كتاب دستور الكاتب فى تعيين المراتب و كتاب صحاح الفرس پسر همين هندو شاهست و بجاى خود دربارهء او سخن خواهم گفت .